Çin'in teknoloji merkezi Shenzhen kentinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi, küresel diplomasi açısından tarihi bir güne sahne oluyor. ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, tarihte ilk kez üçlü görüşme gerçekleştirecek.
Büyük güçlerin küçük ülkeler üzerinde etkili olacak anlaşmalar yapması nedeniyle 1945 yılındaki Yalta toplantısına benzetilen zirvenin gündeminde Rusya'nın Ukrayna ile savaşı, ABD'nin İran'daki savaşı, küresel ticaret, yapay zeka ve nükleer silahlar yer alıyor.
Zirve kapsamında Kuzey Kore lideri Kim Jong-un'un da Çin'e gelebileceğine dair spekülasyonlar sürerken, Trump görüşmeye açık olduğunu ifade etti.
APEC Zirvesi'nin son gününde kentte trafik kısıtlamaları uygulanırken yoğun bir diplomasi trafiği yaşanıyor.
Beyaz Saray programına göre 21 APEC üyesi ülkenin liderleri, genel kurul oturumu öncesinde aile fotoğrafı için bir araya geldi.
Ev sahibi Şi Cinping, öğleden sonra erken saatlerde Shenzhen'deki safari parkının yanında bulunan devlet konukevinde Donald Trump ile görüşecek
. Bu görüşmeden iki saate yakın bir süre sonra Vladimir Putin de üçlü görüşme için liderlere katılacak. Trump ile Putin'in ayrıca ikili bir görüşme gerçekleştirebileceği belirtildi.
Perşembe günkü gündemde, delegelerin üzerinde uzlaşmak için aralıksız çalıştığı APEC ortak bildirisi de bulunuyor.
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, APEC Zirvesi genel kurul toplantısında yaptığı konuşmada açıklık ve inovasyon temalarını vurguladı.
Çin'in Asya-Pasifik ekonomik iş birliğinin savunucusu, destekleyicisi ve öncüsü olduğunu söyleyen Şi, APEC'in pratik iş birliğini desteklemek amacıyla 20 milyon dolar fon sağlayacaklarını ve Shenzhen'de APEC odaklı bir araştırma merkezi kuracaklarını açıkladı.
Bölgesel ekonomi ve ticaret anlaşmalarının uyumlu hale getirilmesi, ticaret ve yatırım kolaylaştırması ile dijitalleşmenin artırılması ve ticaret ile yatırım önündeki engellerin azaltılması gerektiğini belirten Şi, bölgenin bağlantısallığı ve inovasyonu teşvik etmesi gerektiğini kaydetti.
Yeşil enerji, enerji ve gıda güvenliği ile dijital altyapının daha fazla koordinasyon ve iş birliği gerektiren alanlar arasında yer aldığını ifade eden Şi, konuşmasının başında "APEC üyeleri aynı gemide yolculuk eden yolcular gibidir. Pasifik'in dalgalarında yol alabilmek için tek vücut olmalı ve birbirimizi kollamalıyız" ifadelerini kullandı.
ABD Başkanı Donald Trump, yapay zeka konusundaki değerlendirmesinde APEC'in sektörü "boğacak" düzenlemelere karşı olduğunu belirterek, "Bunun olmasına izin vermeyeceğiz" dedi. Yapay zekaya yönelik endişelere değinen Trump, "Neredeyse tamamen iyi ancak bazı kötü unsurları da var ve kötü olanı yönetme konusunda çok dikkatli olmalıyız" diye konuştu.
Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yapacağı görüşmenin daha gerçekleşmeden bir "kazanım" olduğunu söyledi.
Analistler, dünyanın en büyük nükleer güçlerinin liderlerini bir araya getiren bu zirveden büyük anlaşmalar çıkmasının muhtemel görünmediğini, ancak çıkarlarının göz ardı edilmesinden endişe duyan küçük ülkelerde tedirginlik yarattığını değerlendirdi.
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 18 Kasım'da Shenzhen Baoan Uluslararası Havalimanı'na ulaşan Trump'ı bizzat karşıladı.
Şi, devlet başkanı olduğundan bu yana ilk kez konuk bir lideri havalimanında karşılayarak, Trump'ın eylül ayındaki son görüşmelerinde Andrews Ortak Üssü'nde yaptığı jesti karşılıksız bırakmadı. İki lider havalimanında kısa süre kucaklaştı.
Üçlü görüşmeden beklentisi sorulan Trump, Şi'nin karşılamasına övgüde bulunarak, "O harika bir başkan, Çin'in en büyük başkanlarından biri ve daha önce hiç kimseyi karşılamak için havalimanına gitmemişti.
Sadece bu da değil; törenler, güzellik, görkem, binlerce insan, küçük çocuklar, askerler, her şey muhteşemdi. Bu büyük bir saygıydı ve bunu takdir ediyorum. Bu bizim için büyük bir kazanım. Çin için de büyük bir kazanım" ifadelerini kullandı.
Dünya liderlerinin yanı sıra BYD, Baidu, Boeing ve Google yöneticilerinin de aralarında bulunduğu yüzlerce iş dünyası temsilcisi Shenzhen'de bulunuyor. Tesla ve SpaceX Üst Yöneticisi (CEO) Elon Musk, Visa Üst Yöneticisi Ryan McInerney, Mastercard Üst Yöneticisi Michael Miebach ve Deloitte Üst Yöneticisi Joe Ucuzoglu'nun da zirveye katılması bekleniyor.
Ancak Nikkei Asia gazetesi, önde gelen ABD'li yöneticilerin katılımının önceki yıllara kıyasla görece düşük kaldığını bildirdi. Gazeteye konuşan bir yetkili, yöneticilere önceden net bir gündem sunulmadığını ve birçoğunun takvim çakışmaları yaşadığını aktardı.
Geçen yıl Güney Kore'de düzenlenen zirveye katılan ancak bu yılki toplantıda yer almayan isimler arasında Nvidia'nın eski Üst Yöneticisi Jensen Huang dikkat çekti. Huang, Çin adına casusluk yaptığından şüphelenilen Singapur merkezli Megaspeed şirketinin yöneticisi Çinli iş kadını Alice Huang ile yaşadığı evlilik dışı ilişkinin ortaya çıkmasının ardından geçen hafta görevinden istifa etmişti.
South China Morning Post gazetesi, çip üreticisi Nvidia'yı saran skandalın bazı ABD'li iş liderlerinin Çin'e yakın algılanma endişesiyle zirveye katılmaktan vazgeçmesinde rol oynadığını yazdı. Çin merkezli danışmanlık şirketi BridgeWorks Global'in kurucusu Zak Dychtwald, gazeteye yaptığı açıklamada, üst yöneticilerin son 18 ayı Çin'e daha fazla güvenle dönerek geçirdiğini, ancak bu gelişmenin süreci geriye götürdüğünü söyledi.
Fox News kanalında yayınlanan "The Ingraham Angle" programına röportaj veren ABD Başkanı Donald Trump ise Şi Cinping ile yapay zeka konusunu görüştüklerini, ancak eski Nvidia Üst Yöneticisi Jensen Huang'ın gündeme yalnızca kısaca geldiğini belirtti. Trump, "Bu konuyu tartışmadık. Çok büyük bir trajedi olduğu için sadece kısaca değinmiş olabilirim. Bu tam bir trajedi. O çok parlak bir adam" dedi.
ABD Başkanı Donald Trump ve ABD Dışişleri Bakanının görüşmeye istekli olduklarını açıklaması ve Kremlin'in Putin'in Shenzhen'de görüşmeye açık olduğu mesajını vermesiyle birlikte Kuzey Kore lideri Kim Jong-un'un APEC Zirvesi'ne katılabileceğine dair iddialar gündeme geldi.
Ancak Kim'in Çin'de olduğuna dair henüz bir işaret bulunmuyor. Kuzey Kore resmi haber ajansı KCNA tarafından 17 Kasım ve 19 Kasım tarihlerinde yayımlanan fotoğraflarda Kim'in, 15-16 Kasım tarihlerinde Ryanggang eyaletine bağlı Samjiyon kentinde inşası süren turizm bölgesini ve Güney Hamgyong eyaletindeki bir şantiyeyi denetlediği görüldü.
Güney Kore'deki Kyungnam Üniversitesi Profesörü Lim Eul-chul, Reuters'a yaptığı değerlendirmede, Kim'in ülkenin doğusundaki şantiyelere yaptığı ziyaretlerin Kuzey Kore liderinin APEC Zirvesi'ne katılma niyetinde olmadığına işaret edebileceğini söyledi.
Kaynak: TRT Haber